تاریخ انتشار
چهارشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۹ ساعت ۲۲:۳۷
کد مطلب : ۴۲۸۵۹۷
اصلاح طلبان در راه وحدت 1400؛

آلترناتیو اصلاح‌طلبان در انتخابات 1400 / مانیفست اصلاح‌طلبان آیا وحدت آور است

۳
۱
آلترناتیو اصلاح‌طلبان در انتخابات 1400 / مانیفست اصلاح‌طلبان آیا وحدت آور است
کبنا ؛گروه سیاسی: برخی معتقدند:« نهاد اجماع ساز جدید اصلاح‌طلبان همان ۲ ایراد شورای عالی سیاست‌گذاری را دارد.» و برخی نگران هستند دود برخی «تکروی ها» به چشم آنانی برود که می‌دانند راهی که در پیش گرفته شده، منتهی به همان تشتتی خواهد شد که اصولگرایان را در چندین و چند انتخابات زمینگیر کرد.
کاندیدای واحد اصلاح‌طلب؟ اصلاح‌طلبان که در قالب شورای هماهنگی، ساز و کار انتخاباتی را تدوین می‌کردند، از نهاد اجماع‌ساز جدید برای انتخابات ۱۴۰۰ که با حضور ۳۰ حزب و ۱۰ شخصیت حقیقی تشکیل می‌شود، رونمایی کردند. نشست شورای هماهنگی جبهه اصلاحات یکشنبه ۲۳ آذرماه به صورت مجازی با حضور اکثریت اعضای اصلاح‌طلب برگزار شد که این جلسه مصوباتی به دنبال داشت. اصلاح‌طلبان در جلسه شورای هماهنگی جبهه اصلاحات مصوب کردند که نهادی اجماع‌ساز با حضور ۳۰ حزب دارای مجوز وزارت کشور فعالیت خواهد کرد که برای تقویت و فراگیری این «نهاد اجماع‌ساز» تعداد ۱۰ نفر از شخصیت‌های ملی دارای مقبولیت فراگیر غیرحزبی جریان اصلاحات به عنوان عضو مشاور به این نهاد دعوت خواهند شد. اعضای شورای هماهنگی جبهه اصلاحات در این جلسه تاکید کردند، جریان اصلاحات در انتخاباتی آزاد، قانونی، رقابتی، عادلانه و در تراز قانون اساسی کشور و با حضور کاندیدای واحد اصلاح‌طلب که مورد تایید نهاد اجماع‌ساز اصلاح‌طلبان برگزار شود، حتما شرکت فعال خواهد داشت.
به گزارش کبنا، با توجه به شرایط فعلی و زمزمه‌های انتخابات از سوی دو جناح سؤالاتی درباره راهكارهای جریان‌های مختلف در مواجهه با كاهش سطح مشاركت و مسائل حاشیه انتخابات در مقابل اصلاح‌طلبان و اصولگرایان قرار گرفته است؛ آیا اصلاح‌طلبان می‌توانند دوباره سرمایه اجتماعی ازدست‌رفته خود را بازیابند؟ راهكار عبور از بحران چیست؟ با وجود تجربیات گذشته و تمركز اصلاح‌طلبان بر توسعه سیاسی با پشتوانه طبقه متوسط و تغییر شرایط اقتصادی فعلی كه منجر به ریزش طبقه متوسط به فرودست شده است، آیا اصلاح‌طلبان ناچار به تحول گفتمانی خواهند شد؟ زیرا دغدغه معیشت در امروزِ جامعه ایران از هر مسئله دیگری پیشی گرفته است. این موضوع صرفا بر سر راه اصلاح‌طلبان نیست و نهاد انتخابات در ایران دچار ریزش نیرو شده است كه در آینده باید دید جریان‌های سیاسی موجود در ایران می‌توانند دوباره با برنامه‌ها و نقطه‌نظرات خود مردم را قانع به كارآمدی صندوق انتخابات كنند یا خیر. بررسی تجربیات كشور‌های دیگر در این زمینه و راهكار‌های آنها برای رفع این مشكل نیز مسئله دیگری است كه اصلاح‌طلبان باید به آن توجه جدی داشته باشند. شناخت تاریخی از سیاست و شناخت عینی از جامعه امروز ایران می‌تواند به راهكار‌های خوبی برای درك عمیق شرایط و حل مشكلات فعلی منجر شود. برای فهم دقیق‌تر شرایط و رفع ابهامات تحركات جریانات سیاسی و پیش‌بینی نسبی وضعیت سیاسی آینده، با سعید شریعتی و عماد بهاور، دو فعال سیاسی اصلاح‌طلب، گفت‌وگو كرده‌ایم.
    
‌اصلاح‌طلبان تهدیدها و فرصت‌ها
 ‌سعید شریعتی: راه تغییرات مسالمت‌آمیز تنها از  طریق صندوق رأی است
‌سعید شریعتی در آغاز درباره علل كاهش سرمایه اجتماعی اصلاح‌طلبان به «شرق» گفت: «در مورد این سؤال باید بگویم که انتخابات مجلس در سال ۹۸ معیار خوبی برای سنجش سرمایه اجتماعی جریان‌های سیاسی نیست و اساسا اصلاح‌طلبان در انتخابات ۹۸ نه کاندیدای جدی داشتند و نه فهرست‌های انتخاباتی ارائه کردند و نه فعالیت انتخاباتی در قالب ستادهای اصلاح‌طلبان در هیچ‌یک از حوزه‌های انتخابی به‌‌طور جدی وجود داشت. به همین دلیل اساسا انتخابات سال ۹۸ بدون حضور اصلاح‌طلبان برگزار شد و شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان هم اعلام کرد که برای ما به دلیل اینکه انتخابات از رقابت و حضور کاندیداهای انتخاباتی تهی شده است، امکان ارائه فهرست‌های انتخاباتی وجود ندارد؛ بنابراین به‌هیچ‌عنوان نمی‌شود انتخابات مجلس یازدهم را معیاری برای سنجش پایگاه رأی و سرمایه اجتماعی اصلاح‌طلبان قلمداد کرد. نکته دوم در این زمینه که باید عرض کنم، این است که اساسا در تعریف سرمایه اجتماعی شما نمی‌توانید صرفا بین نتایج یک انتخابات و سرمایه اجتماعی تناظر برقرار کنید. سرمایه اجتماعی مفهوم وسیع‌تری از مشارکت انتخاباتی دارد و ابعاد گسترده‌تری از رأی در یک روز خاص در یک انتخابات خاص را شامل می‌شود. برای اینکه ما آگاهی پیدا کنیم که واقعا سرمایه اجتماعی جریان‌های سیاسی در کشور چه میزان است، باید مراجعه منظمی به افکارسنجی‌ها و سمت‌و‌سوی کنش‌های اجتماعی و جهت‌گیری‌های کلی و گرایش کلی افکار عمومی در بازه‌های زمانی مشخص داشته باشیم. من برای اینکه در این زمینه اظهار نظر کنم باید توضیح بدهم که اگر بخواهیم سرمایه اجتماعی اصلاح‌طلبان را سنجش کنیم، لازم است هم‌زمان گرایش‌های مقابل یا رقیب اصلاح‌طلبی را نیز تبیین کنیم».
‌او ادامه داد: «با این فرض اگر اصلاح‌طلبی را رقیب ‌محافظه‌کاری از یک سو و براندازی و سرنگونی‌طلبی از سوی دیگر قلمداد کنیم، به گمان من و بر اساس ارزیابی‌های زمان‌مند و مراجعه به افکارسنجی‌ها در بازه‌های زمانی مختلف در سال‌های گذشته منتهی به زمان حال، قاطعانه می‌توانم بگویم که مطالبات مبتنی بر تغییرات مسالمت‌آمیز تدریجی در چارچوب نظام موجود، اصلی‌ترین وزن اجتماعی را در میان جامعه امروز ایران دارد؛ یعنی مطالبات اصلی و محوری و دارای پایگاه اکثریت در جامعه امروز ایران نصیب این گفتمان است که به دنبال تغییرات مسالمت‌آمیز تدریجی در چارچوب نظام موجود است. به این ترتیب دیدگاه‌های رقیب این دیدگاه عبارت‌اند از حفظ وضع موجود از یک سو و تغییرات بنیادی و ساختاری و سرنگونی‌طلبی و براندازی و دگرگونی کلی نظام حاکم بر جامعه ایران از سوی دیگر. در میان این دو دیدگاه رقیب، به باور من و بر اساس نتایج پیمایش‌های اجتماعی، سرمایه اجتماعی اصلاح‌طلبان باورمند به تغییرات مسالمت‌آمیز تدریجی در چارچوب نظام فعلی کماکان اکثریت را دارد. معنای این حرف که سرمایه اجتماعی اصلاح‌طلبان ریزش کرده در واقع ناظر بر این است که یا اکثریت جامعه ایران برانداز شده‌اند یا اکثریت جامعه اقتدارگرا شده‌اند. من گمان نمی‌کنم که چنین وضعیتی را هیچ تحلیلگر سیاسی پذیرا باشد؛ بنابراین اگر شرایط مشارکت در انتخابات برای اصلاح‌طلبان برقرار باشد و بتوانند کاندیداها و نامزدهایی در تراز خواست تغییرات مسالمت‌آمیز و تدریجی در چارچوب نظام موجود را به جامعه و پایگاه اجتماعی خود معرفی کنند، طبعا از اکثریت برخوردارند و من احساس می‌کنم که کمترین جابه‌جایی بین این پایگاه‌های رأی اجتماعی برای سه گفتمانی که برشمردم به وجود آمده است».


‌این فعال سیاسی در ادامه درباره راهكار‌های عبور از این وضعیت و حضور مردم در انتخابات بیان كرد: «راه تغییرات مسالمت‌آمیز در یک جامعه رو به آینده، توسعه‌گرا و مردم‌سالار جز از طریق صندوق رأی امکان‌پذیر نیست. طبیعی است که به هر صندوقی نمی‌توان عنوان صندوق رأی و صندوق انتخابات و صندوق نظرخواهی از جامعه نام نهاد. چنانچه صندوقی برقرار شود که از ویژگی‌های انتخابات سالم آزاد رقابتی و عادلانه برخوردار باشد و تمام گرایش‌های سیاسی امکان مشارکت و معرفی کاندیداهایی در تراز برنامه‌ها و اهداف و نگرش‌های خود به جامعه داشته باشند، بهترین راه برای اعمال و تغییرات مورد نظر اکثریت جامعه صندوق رأی است. چنانچه ‌انتخاباتی برگزار شود که همه جریانات سیاسی و همه گرایش‌هایی که در میان مردم پایگاه دارند امکان معرفی برنامه و نامزد انتخاباتی خود را داشته باشند، طبیعی است که امکان‌پذیر خواهد بود که مردم را قانع کرد در انتخابات مشارکت داشته باشند. توان بسیج اجتماعی هنگامی فراهم خواهد بود که اولا انتخابات مفهوم انتخابات واقعی را در خود داشته باشد و مردم به شرایط برگزاری انتخابات اطمینان، اعتماد و توجه داشته باشند و در عین حال نتایج انتخابات هرچه بود بر اساس آنچه مردم به آن رأی داده‌اند، یعنی برنامه‌هایی که نامزدهای انتخاباتی آن را اعلام می‌کنند و مردم به آنها رأی می‌دهند، عملی باشد و امکان تغییرات فراهم باشد؛ در این صورت طبعا بسیج اجتماعی امکان‌پذیر خواهد بود».
شریعتی درباره نوع ناامیدی جامعه درباره اقتصاد و سیاست تصریح کرد: «مسئله امروز جامعه ایران مثل همه جوامع در شرایط تحریم و شرایط پاندمی کرونا و عقب‌ماندگی‌های اقتصادی انباشت‌شده در سال‌های پیش، مسئله اقتصاد ملی است. تولید ناخالص ملی ایران در ۱۵ سال گذشته مجموعا رشدی نزدیک به صفر داشته است. تولید سرانه کشور به‌شدت کاهش یافته و تحریم‌ها کمر اقتصاد ملی ایران را خم‌ کرده است. طبعا چه در سطح اقتصاد خرد و اقتصاد خانوار و چه در سطح اقتصاد ملی و کلان از هر صاحب‌نظر و از هر شهروندی سؤال شود مسئله امروز جامعه ایران مسائل اقتصادی است؛ اما با کمی دقت نظر در مسائل اقتصادی و ریشه‌یابی و کنکاش در چرایی حل‌نشدن معضلات اقتصادی کشور، همه صاحب‌نظران و کارشناسان با همه گرایش‌های متنوع اقتصادی به این جمع‌بندی می‌رسند که راه‌حل مشکلات و مسائل اقتصادی ما رویکردها، گرایش‌ها و عملکردهای سیاسی است؛ بنابراین اگر بی‌اعتمادی در جامعه وجود دارد و شهروندان‌ بر این باورند که مسئولان توان حل مسائل اقتصادی را ندارند، ناشی از بی‌اعتمادی و کاهش روزافزون اعتماد جامعه به مسیر‌ها و راه‌حل‌های سیاسی است که از سوی مسئولان و قوای مختلف برای حل مسائل اقتصادی و معیشتی، اجتماعی و فرهنگی ارائه می‌شود. این بی‌اعتمادی ناشی از راه‌حل‌هاست و نه درک و شناخت نسبت به مسائل و مشکلات اقتصادی. جامعه ایران و حاکمیت ایران در شناخت مسئله باهم یک‌صدا و با تشخیص تقریبا یکسان هستند، اما جامعه به راه‌حل‌های سیاسی مشکلات اقتصادی اعتماد کافی ندارد».
شریعتی در پاسخ به این پرسش که نتیجه ناكارآمدی جریان‌های سیاسی در امیدواری مردم نسبت به مشاركت در انتخابات چیست، یادآور شد: «رویگردانی اجتماعی از مسئله و امر سیاسی چه به شکل خشونت اجتماعی رخ دهد و چه به شکل کناره‌گیری و سکوت و بی‌تفاوتی، خطرناک‌ترین وضعیتی است که میان دولت و جامعه رخ داده است. دولت جمهوری اسلامی طبق مبانی و اصول قانون اساسی مبتنی بر مشارکت، رأی و خواست ملت بنا شده است و اگر این خواست و رأی و نظر مردم به هر دلیل متجلی نباشد، مقبولیت د‌ولت با چالش مواجه خواهد شد. مردم ولی‌نعمتان این نظام هستند و هرچه میزان واگرایی میان جامعه و دولت بیشتر شود، عناصر مشروعیت‌آفرین ‌‌از میان خواهد رفت؛ بنابراین نحوه ظهور و بروز واگرایی جامعه از ‌دولت چندان محل بحث نیست؛ آنچه مهم است، اصل رویگردانی جامعه‌ است. حال چه به شکل خشونت‌ و چه به شکل بی‌تفاوتی و انزوا ظهور و بروز یابد. به‌هرحال قوت و قدرت نظام جمهوری اسلامی از پایگاه مردمی آن منبعث است».
او درباره كاركرد اصلاح‌طلبان برای جامعه ایران با توجه به بسته‌بودن نسبی فضای سیاسی، وضعیت بغرنج اقتصادی و تنش‌های بین‌المللی ادامه داد: «اصلاح‌طلبان در ۲۳ سال اخیر دوران ظهور و بروز جنبش اصلاح‌طلب در ایران، حامل آن گفتمان اداره جامعه بر اساس نظر مردم، مشارکت عمومی، محدودکردن قدرت در حقوق، در اداره جامعه، برقراری ارتباط میان اقشار مختلف جامعه و حکمرانان برای پیشبرد برنامه‌های مورد خواست و نظر اکثریت جامعه در اداره امور جامعه بودند. اصل و اساس اداره جامعه، افزایش رضایتمندی مردم از وضعیت موجود است و تجربه نشان داده که اصلاح‌طلبان توان افزایش این رضایتمندی را دارند؛ ازاین‌رو حضور آنان در قدرت می‌تواند محل اثر در جهت افزایش رضایتمندی جامعه از نحوه اداره جامعه باشد. اگر پیام حضور اصلاح‌طلبان در اداره جامعه ترویج مدارا، تساهل و رضایتمندی جامعه باشد، طبعا جامعه از این امر مثل همیشه استقبال می‌کند».
شریعتی درباره تأثیر انتخابات آمریكا بر فضای سیاسی ایران و احتمال قانع‌كردن سرمایه اجتماعی اصلاح‌طلبان برای مشاركت در انتخابات 1400 هم گفت: «به‌هر‌حال در دو سال و نیم گذشته فشارهای حداکثری دولت ترامپ و خروج یک‌جانبه از توافق برجام، فشارهای سخت و کمرشکنی بر اقتصاد ایران وارد کرده است. تحریم‌های ظالمانه دولت ایالات متحده آمریکا موجب شده است که اقتصاد ملی ایران دچار مشکل و معضلات پیچیده شود. اگرچه دولت و ملت ایران در برابر این فشارهای ظالمانه و تحریم‌های غیرانسانی مقاومت کرده‌اند، اما به نظر می‌رسد جامعه از هرگونه گشایش در روابط بین‌المللی ایران و جامعه جهانی استقبال کند و اگر نتیجه تعامل و مذاکره در 6-6 قالب پیگیری توافق برجام منجر به کاهش فشارهای اقتصادی و رفع تحریم‌های ظالمانه به نفع اقتصاد ملی ایران باشد، طبعا ایجاد انگیزه و ایجاد نشاط در جامعه اتفاق خواهد افتاد؛ بنابراین به باور من حاکمیت برای افزایش نشاط و امید در جامعه لازم است یک‌صدا و یکپارچه به یافتن راه‌حل‌های منطقی برای ازسرگیری مذاکرات میان ایران و جامعه جهانی در قالب توافق برجام و گسترش آن در سطوحی که مورد رضایت عمومی و خواست اکثریت ملت و در چارچوب منافع ملی است، اقدام کند.
‌عماد بهاور: استراتژی‌های اصلاح‌طلبانه اشتباه نبوده است
‌در ادامه با عماد بهاور گفت‌وگو كرده‌ایم. او با توجه به كاهش سرمایه اجتماعی در انتخابات و احتمال پیروی‌نکردن اكثریت جامعه از این راه مسالمت‌آمیز گفت: «مهم‌ترین مسئله این است که اعتماد عمومی به نهاد انتخابات خدشه‌دار شده است؛ یعنی حتی بر فرض تأیید صلاحیت اصلاح‌طلبان پیشرو نیز این نقد مطرح می‌شود که نهادهای انتخابی مانند مجلس و دولت تأثیر چندانی در سیاست‌های کلان کشور ندارند و تصمیم‌ها و سیاست‌گذاری‌ها در جای دیگری اتخاذ می‌شود. درست یا غلط، پاسخ به این نقد و مسئله ذهنی، مهم‌ترین چالش اصلاح‌طلبان در انتخابات پیش‌رو است. اگر مشارکت‌نکردن در انتخابات به انفعال و خانه‌نشینی مردم ختم شود، نتیجه‌ای جز بسته‌ترشدن فضای سیاسی نخواهد داشت. این نظر که رأی‌ندادن منجر به فشار  و شکل‌گیری تحولات در ساختار می‌شود، نه مبنای علمی دارد و نه منطبق بر واقعیات و تجربیات سیاسی است».
 او درباره راهكار حل این مشكل از منظر علوم سیاسی بیان کرد: «ناکامی اصلاح‌طلبان در ایجاد تغییرات سیاسی ملموس به معنای اشتباه‌بودن استراتژی‌های اصلاح‌طلبانه یا دموکراتیزاسیون نیست، شاید راه‌حل‌ها، روش‌ها و رفتارهای اصلاح‌طلبان اشتباه بوده است؛ شاید نیروهای اصلاح‌طلب ضعیف عمل کرده‌اند؛ شاید سازمان‌ها و نهادهای جبهه اصلاحات ظرفیت مدیریت، کنترل و نظارت بر پروژه اصلاح‌طلبی را نداشته‌اند. من همه‌چیز را ساختاری نمی‌بینم. اینکه به محض بروز موانع، همه مشکلات را ناشی از ساختار حقوقی نظام سیاسی بدانیم، نه‌تنها با نگاه اصلاح‌طلبانه سازگار نیست، بلکه اساسا نگاهی راه‌گشا هم نیست. بنابراین، راه‌حل از دید من، اصلاح اصلاحات است؛ یعنی ارتقای گفتمانی، سازمانی، روشی و رفتاری اصلاح‌طلبان. در این ‌صورت، از دید من، دستیابی به دستاوردهای ملموس نیز ممکن خواهد بود. برخی نیز از ایده شکل‌گیری جنبش‌های اجتماعی به‌عنوان آلترناتیو اصلاح‌طلبی و جایگزین شرکت در انتخابات دفاع می‌کنند. واقعیت این است که من ربط این دو را نمی‌فهمم! چرا برای مشارکت در یک جنبش اجتماعی باید ابتدا اعلام کنیم که در انتخابات شرکت نمی‌کنیم؟ انتخابات و جنبش اجتماعی چه تقابلی می‌توانند با هم داشته باشند! تنها پاسخی که می‌توانم بیابم، این است که منظور این افراد از جنبش اجتماعی همان خیزش انقلابی است، وگرنه اساسا در هیچ کجای دنیا جنبش‌های اجتماعی را در تقابل با مشارکت انتخاباتی قرار نمی‌دهند. این دو حتی می‌توانند یکدیگر را تقویت کنند و سازمان‌های مدنی فعال در جنبش‌های اجتماعی ممکن است با مشارکت در انتخابات، به جنبشی‌کردن انتخابات و دستیابی به اهداف خود کمک کنند. اما اگر درک ما از جنبش اجتماعی همین شورش‌های کور یا خیزش‌های انقلابی باشد، خب شاید این با شرکت در انتخابات در تضاد باشد».
‌او ادامه داد: «حتی اگر بخواهیم به تقویت جنبش‌های اجتماعی به معنای واقعی آن بپردازیم، لازم و ضروری است که سطحی از اصلاحات محقق شده باشد؛ جنبش‌های اجتماعی و سازمان‌ها و نهادهای فعال در این جنبش‌ها در کشورهایی می‌توانند شکل بگیرند و موفق باشند که سطحی از حاکمیت قانون، استقلال قضائی و آزادی‌های سیاسی و اجتماعی حاکم باشد. در غیر این ‌صورت، اساسا امکان شکل‌گیری هیچ جنبش اجتماعی وجود نخواهد داشت. پس قاعدتا طرفداران جنبش‌های اجتماعی باید کمک کنند تا اصلاحات پیروز شود تا فضا برای فعالیت آنها نیز فراهم شود».
‌بهاور روایت خود را از تجربیات تاریخی در كشور‌های دیگری كه دچار كاهش سطح مشاركت در انتخابات شده‌اند با توجه به تجربه شوروی این‌گونه تشریح کرد: «در مطالعات تطبیقی در بسیاری از کشورهایی که در حال گذار به دموکراسی بوده و ساختاری شبه‌دموکراتیک و نیمه‌انتخاباتی داشته‌اند، مشخص شده که ناامیدی مردم و کناره‌گیری از انتخابات به معکوس‌شدن روند دموکراتیزاسیون و تقویت اقتدارگرایی انجامیده است. برعکس، استمرار و اصرار بر شرکت در انتخابات در نهایت منجر به عقب‌نشینی نیروهای محافظه‌کار شده و ساختارهای حقیقی و حقوقی دموکراتیک تقویت شده‌اند. این استمرار و کوشش مداوم در حفظ نهادهای انتخابی، مسئله‌ای راهبردی است و معمولا نیروهای محافظه‌کار تمام تلاش خود را برای ناامیدی مردم از انتخابات و کاهش مشارکت آنها به کار می‌گیرند. چالش بزرگ اصلاح‌طلبان، مواجهه با موانع دموکراتیزاسیون و دورزدن آنها با استفاده از ظرفیت‌های مردمی است، بدون آنکه دچار ریزش در پایگاه اجتماعی یا درگیری و تقابل شوند».
‌او نوع ناامیدی و بی‌اعتمادی مردم درباره اقتصاد و سیاست را این‌گونه توضیح داد: «عامه مردم از وضعیت اقتصادی و معیشتی ناراضی‌اند، اما نیروها و فعالان سیاسی می‌دانند که مشکلات اقتصادی راه‌حل سیاسی دارد. ریشه تمام بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، در واقع سیاسی است؛ یعنی اگر مدیریت در سطح کلان سیاسی اصلاح نشود، مشکلات و بحران‌های پیش‌رو نیز همچنان باقی خواهد ماند و راه‌حل‌های مقطعی و ضربتی راه به جایی نخواهد برد».
 در پایان بهاور درباره ظهور جریان‌های سیاسی جدید با توجه به كاهش سرمایه اجتماعی جریان‌های موجود و لزوم تحول گفتمانی اصلاح‌طلبان گفت: «در شرایط بن‌بست عینی و ذهنی، مردم همیشه به دنبال راه و نیروی سومی می‌گردند. بنابراین، بهترین شرایط برای نیروهای پوپولیست برای سوءاستفاده از استیصال و درماندگی مردم پدید می‌آید. از میان نیروهای چپ، پوپولیست‌های مثلا عدالت‌خواه به دنبال جذب آرای مردم‌اند و از میان نیروهای راست، ملی‌گراهای  افراطی خود را به‌عنوان منجی توانا مطرح می‌کنند. از این معرکه جان‌به‌دربردن دشوار است. تنها یک جریان اصلاح‌طلب دموکراسی‌خواه و سالم می‌تواند از افتادن مردم به گرداب حوادث جلوگیری کند و ما در سال‌های اخیر چنین ظرفیتی در میان اصلاح‌طلبان ندیدیم. بنابراین، اصلاح اصلاحات امری ضروری و یک وظیفه در راستای منافع ملی است. تغییر مدیریت جریان اصلاحات و سپردن جریان به نیروهای گفتمانی، دموکراسی‌خواه و سالم از یک‌سو و نوسازی سازمان‌ها و نهادهای اصلاح‌طلب و دموکراتیک‌کردن ساختارهای تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری آن از سوی دیگر باید در دستور قرار گیرد. همچنین ارتقای گفتمانی و افزودن مفاهیم عدالت‌جویانه به مفاهیم محوری گفتمان اصلاح‌طلبی نیز ضروری است. شاید پس از این تغییرات و درپیش‌گرفتن رفتار شفاف و صادقانه با مردم، بتوان به بازسازی اعتماد اجتماعی به جریان اصلاح‌طلب امید داشت».

جزئیات تشکیل «نهاد اجماع ساز» اصلاح طلبان در راه وحدت

  

 نگاهی به پیشینه دو جریان راست و چپ
محمدرضا خباز فعال سیاسی اصلاح‌طلب در گفتگو با آفتاب یزد در واکنش به نهاد اجماع ساز با اشاره به سوابق دوجریان اصلاح‌طلب و اصولگرا می‌گوید: از ابتدای انقلاب اسلامی تا کنون فعالین سیاسی اسامی مختلفی داشتند و دارند. به یاد دارم در اوایل انقلاب در زمان حضرت امام راحل فقط جامعه روحانیت وجود داشت بعد از گذشت یکی دو سال عده‌ای از جمله آقای کروبی و آقای موسوی خویینی‌ها و شاید آقای خاتمی خدمت امام رسیدند و گفتند اجازه دهید ما جدا شویم تفکرات ما در اداره کشور خیلی با هم منطبق نیست، حضرت امام اجازه دادند و مجمع روحانیون جدا شد تا چندین سال حتی زمان حیات حضرت امام و بعد از آن دو مجموعه بیشتر نبود یکی جامعه روحانیت و دیگری مجمع روحانیون.
 کامل‌ترین، موفق‌ترین و بهترین دولت
وی ادامه می‌دهد: اینها کاندیدا معرفی می‌کردند چه در مجلس و چه در ریاست جمهوری. به مرور زمان اسم‌های شان عوض شد تحت عنوان گروه راست و گروه چپ. به مجمع روحانیون می‌گفتند چپ‌ها و به جامعه روحانیت‌ها می‌گفتند راست ها. بعد چند سال تحت عنوان جبهه اصلاح‌طلبان و اصولگرایان مطرح شدند که اصولگرایان همان راست‌ها بودند و اصلاح‌طلبان همان چپ‌ها یا جامعه روحانیت و مجمع روحانیون. بعد از سال 72 و وجود دولت ارزشمند اصلاحات که در دولت‌های گذشته کامل ترین، موفق‌ترین و بهترین دولت بوده، شرایط به نحوی طراحی شد که زمینه برای آزادی بیان و اندیشه که ایشان بسیار به آن معتقد بودند و فراغت بالی پیدا شد برای ایجاد حزب. چون احزاب فراوانی به وجود آمد که به 200 حزب رسید یعنی از یک طرف تفریط که هیچ حزبی در کشور نداشتیم و از طرف دیگر افراط که 200 حزب داشتیم.
 موضوع به مجلس هشتم بازمی گردد
نماینده ادوار مجلس خاطرنشان می‌کند: مزاحمت 200 حزب بیشتر از وجود خودش است چون هر کس که دبیر کل یک جزب می‌شد فکر می‌کرد که فردا باید رئیس جمهور شود یا حداقل وزیر. در مجلس هشتم قانونی تصویب شد که احزاب می‌توانند در هم ادغام شوند آنهایی که گرایش‌های بیشتری به هم دارند با هم ادغام شوند و خانه احزاب هم تشکیل شد. تا اینکه در انتخابات گذشته که در اسفند سال 98 بود شورای عالی اصلاح‌طلبان یا شورای سیاست‌گذاری وجود داشت که در آن شورا چون پیش‌بینی می‌شد که مردم کمتر در انتخابات شرکت می‌کنند به دلیل نگرانی‌ها و ناراحتی‌هایی که داشتند و از طرفی شورای نگهبان کاندیدای احزاب و کاندیدای شورای شهرشان را رد کرده بود اعلام کردند که ما دیگر کاندیدا نداریم و در انتخابات شرکت نمی‌کنیم. به جز 8 حزب اصلاح‌طلب که کاندیدا داشتند بقیه گفتند که ما دیگر حاضر نیستیم در شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان حضور پیدا کنیم و پای اطلاعیه‌ای را امضا کنیم بنابراین سرنوشتشان به خودشان واگذار شد. شورای اصلاح‌طلبان اعلام کرد 8 حزب با هم جمع شوید واگر می‌خواهید کاندیدا معرفی کنید نه به اسم شورای اصلاح‌طلبان بلکه به عنوان 8 حزب اصلاح‌طلب کاندیدا معرفی کنید. این کار را انجام دادند بعد از آن به دلیل رغبت نکردن مردم، مجلس با یک رای بسیار بسیار پایین برای اولین بار بعد از 40 سال در کشور تشکیل شد. از طرفی رئیس شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان آقای دکتر عارف و معاون ایشان آقای موسوی لاری استعفا کردند و چون استعفا کردند دیگر کسی نبود که جلسات را تشکیل دهد و از طرفی هر چه به انتخابات نزدیک‌تر می‌شدیم اصرار بر این بود که شورای اصلاح‌طلبان تشکیل شود و چون آن دو بزرگوار از طرف رئیس دولت اصلاحات کاندیدا بودند و بعد هم استعفا کرده بودند و آقای خاتمی هم استعفا را پذیرفته بودند بنابراین راهی برای تشکیل شورای عالی اصلاح‌طلبان وجود نداشت بنابراین چند کار الان شروع شده است.
 و اما نهاد اجماع ساز...
خباز ادامه می‌دهد: احزاب اصلاح‌طلب تعدادشان 30 تا است که اداره کردن این 30 حزب کار بسیار بسیار سختی است. هر کدام نظری دارند و هر کس هم انتظار دارد نظر خود را قالب کند فلذا مجددا دست به دامن رئیس دولت اصلاحات شدند که شما که وزنه سنگینی در کشور هستید و اصلاح‌طلبان همه شما را قبول دارند بنابراین شما مسئولیت تشکیل این مجموعه را به عهده بگیرید. تا اینکه به این فکر افتادند که مجموعه اجماع ساز را به وجود آورند. احزاب نظرات مختلفی دارند. هر حزب در دفتر سیاسی خودش فعالیت می‌کند و کاندیدا معرفی می‌کند و بارها در مصاحبه‌ها اشاره کردم این دور باید یک مانیفست داشته باشیم و خوشبختانه در حال نوشتن مانیفست هستند.
این فعال سیاسی اظهار می‌دارد: شنبه 22 آذر جلسه‌ای داشتیم که شرایط آماده شدن مانیفست در حال فراهم شدن است. مانیفست که آماده شد سپس روی کاندیداهای معرفی شده از سوی 30 حزب بحث خواهد کرد. بعید به نظر می‌رسد که همه به بیشتر از پنج شش کاندیدا رسند. وقتی به این تعداد رسیدند از اینجا کار سخت می‌شود. محال نمی‌شود اما مقداری مشکل‌تر می‌شود. اینجا هم باید بر مبنای شایسته سالاری انتخاب صورت گیرد. باید بررسی کنند کدام از نظر علمی بالاتر است کدام از نظر تجربی، کدام از لحاظ مدیریتی تواناتر است و کدام محبوبیت بیشتر دارد. این مجموعه اجماع ساز اکنون درصدد این هستند که این 30 حزب اصلاح‌طلب که دور گذشته تحت عنوان شورای عالی اصلاحات بودند الان تحت عنوان مجموعه اجماع ساز دست به دست هم دهند و یک الی دو نفر (یک نفر به عنوان رئیس جمهور و دیگری به عنوان معاون اول) معرفی شوند که امیدواریم شورای نگهبان هم همکاری کند و تایید کند چون یقینا کسانی معرفی خواهند شد که هیچ گونه پرونده‌ای نداشته باشند. افراد سالمی را معرفی خواهند کرد. این مسیر مجموعه اجماع ساز است که بیان کردم. محمدرضا خباز در پایان می‌گوید: خدا را شاکریم که رئیس دولت اصلاحات هستند، زیرا با تدبیر و درایت ایشان طبیعتا مشکل را حل خواهند کرد و تجربه بنده این است که در خیلی از جلسات که دلخوری وجود داشته بعدا با درایت ایشان حل شده است. از طرف دیگر دو تجربه ناکام داریم که تقصیر خودمان است یکی سال 84 و دیگری سال 88 که بازی را به حریف باختیم. در سال 84 به جای اینکه روی یک کاندیدا اجماع کنیم 4 کاندیدا داشتیم خب طبیعی است وقتی 4 کاندیدا داشته باشیم آرا متفرق می‌شود و وقتی چنین شد از درونش آقای احمدی‌نژاد بیرون می‌آید. بنابراین خوشبختانه این تجربه‌ای موفق برای سال‌های 92 و 96 شد. وقتی اجماع کردند و دیدند اگر به یک کاندیدا برسند مردم هم اقبال می‌کنند. نگرانی اصلی ما در کاهش شرکت مردم در انتخابات است و باید برنامه‌ها و مانیفست‌هایی را داشته باشیم که مردم امیدوار باشند و احساس کنند این کاندیدا با برنامه‌ای که دارد می‌تواند کشور را از این شرایطی که برایش به وجود آمده نجات دهد.
 راه ائتلاف مسدود نیست اما اولین راه نیز نیست
نماینده ادوار مجلس با اشاره به ائتلاف و برخی تکروی‌ها می‌افزاید: این مسئله همیشه بوده است. در طول این چهل سال چنین افرادی بودند اما به نتیجه نمی‌رسند چون همه رئیس جمهوری‌هایی که تا به حال داشتیم که الان دوره دوازدهم است تقریبا 6 تا که اکثریت در قید حیات هستند این اتفاق نمی‌افتد. آنها تلاش می‌کنند اما تلاششان تلاش بی‌فایده‌ای است به دلیل اینکه اصلاح‌طلبان همه با هم یک تعریف دارند. هیچ حزبی برای خودش تعریف به تنهایی ندارد یعنی مورد اقبال مردم واقع نمی‌شود مجموعه‌ای مورد اقبال مردم واقع می‌شود که اکثریت اصلاح‌طلبان آن هم با حمایت آقای خاتمی موافق آن باشند. من هم شنیده‌ام بعید نیست و جای نگرانی هم وجود ندارد به دلیل اینکه آنها آزادند و می‌خواهند کاندیدای جداگانه‌ای داشته باشند. بنده اکنون همین شرایطی که برای آقای روحانی پیش آمده را در سال 91 خدمت آقای خاتمی با جمعی از دوستان عرض کردم که دوستان به من انتقاد کردند که این حرف، حرف خوبی نیست اما من معتقدم اصلاح‌طلبان طبیعتا در مرحله اول باید کاندیدای خاص خود را داشته باشند. من آن زمان می‌گفتم اول خودتان، اگر شما نشد آقای هاشمی، اگر ایشان نمی‌آیند از اصلاح‌طلبان سراسر کشور حدود هزار نفر از نخبگانش را دعوت کنید و از داخلش یک نفر را انتخاب کنید اگر این اتفاق هم نیفتاد به یک اصولگرایی که حاضر باشد از اصلاح‌طلبان بهره بگیر نظر خواهی کند با او می‌شود کنار آمد. شاید برخی افراد به جای اینکه مرحله اول و دوم و سوم را روند ابتدا به مرحله چهارم چسبیدند نظری که دادند گام آخر است مثل یک رزمنده‌ای که فقط یک تیر دارد و از آخرین تیر باید بیشترین استفاده را کند. گروه سیاسی از صندوق قهر نمی‌کند.

 باید احتیاط کنیم
نکته ی پایانی مورد اشاره این فعال اصلاح‌طلب این است که: بنده راه ائتلاف را مسدود نمی‌دانم 8 سال پیش هم گفتم و در نهایت همین شد. آقای روحانی اصلاح‌طلب نیست و جزء جامعه روحانیت است. با ایشان 8 سال در مجلس بودیم ایشان همیشه نایب رئیس اول مجلس بود ولی چون روحیه توجه به اصلاح‌طلبان را داشت ما هم به او رای می‌دادیم بنابراین ایشان همیشه رایش از رئیس مجلس سی چهل تا بیشتر بود دلیلش هم آراء اصلاح‌طلبان به ایشان بود. راه ائتلاف مسدود نیست اما راه اول هم نیست. تیرهایی داریم که باید به موقع در چله کمان گذاریم و به هدف زنیم. اگر تیر اول، دوم و سوم نخورد طبیعی است که آخرین مرحله، مرحله ائتلاف است ولی برخی افراد از الان ائتلاف را برگزیدند و این کار پسندیده‌ای نیست. چون حریف و رقیب ما از این برخورد سوءاستفاده خواهد کرد. بنابراین باید با احتیاط بیشتری عمل کرد اما هم در اصلاح‌طلبان هم اصولگرایان اتفاق افتاده و این تجربیات چهل ساله را داریم که می‌تواند دستمایه حرکت‌های بعدی ما باشد.
نام شما

آدرس ايميل شما

محمد
United States
هیچ یک از این دوستان به درد ریاست جمهوری نمیخورند.اصلاح طلبان دیگه اشتباه روحانی را تکرار نمیکننداز طرفی این اقایان سی سال امتحانشون راپس دادن و از طرفی هم اینها اصلاح طلب نیستند.
گل اقا
Iran, Islamic Republic of
بت سلام خدمت شما اپوزیسونهای اصلاح طلب ...میشه با این مقاله به ظاهر فاخر پاسخ چند سوال را بفرمایید.
1-اگر رواحانی اصلاح طلب نیست چرا تمام کابینه ان لیبرال های غربزده دولت اصلاحات هستند و یا فعالان ستادهای خاتمی و میر حسین مسئول شده اند
2- رواحانی اصلاح طلب نیست ولی لیدر اصلاحات خاتمی شخصا در رسانه ها حاضر شده اند و افضات فرمودند اکر دنبال راه اصلاحات هستید روحانی را همایت کنید
حالا کی بود کی بود ما نبودیم ...خودتان تشریف دارید حداق مردم را خر حساب نکنید هر چند این مردم تا دماغ خود را بیشتر نمیبیندد و با یک شعار همه چیز را فدای میکنند و 24میلیون رای به ندای دادند
حمداله
Iran, Islamic Republic of
20سال مردم وکشوررا به عقب بردیدهمه معادلات اداری کشور رابه دست میرانی که ذره ای دغدغه مردمی نداشتن واگذارکردید واقعا اصلاحات را دور زدن دولت اصلاحات بود مدیریتش یااصولگرا یا بدذات وبدرفتاروخود رای بودندصفحه سیاهی را در تاریخ ثبت کردی
امامزاده دموکراسی شفا نمی‌دهد؟!

امامزاده دموکراسی شفا نمی‌دهد؟!

ینکه برای مردم این ادراک ساخته شود که از صندوق رای نمی‌توانند سرنوشت‌شان را عوض کنند....
اصولگرایانی که نمی‌خواهند در آستانه انتخابات اصولگرا باشند!

اصولگرایانی که نمی‌خواهند در آستانه انتخابات اصولگرا باشند!

ضرغامی: «اصلا من اصولگرا نیستم. اشکال بزرگ ما این است که یک پوست خربزه از ابتدا زیر پای ...
پایان وهم آقای پوپولیست

پایان وهم آقای پوپولیست

 پس از 6 هفته تلاش بی وقفه و نافرجام «دونالد ترامپ» برای بی اعتبار کردن پیروزی رقیب دموکراتش،...